Bordro günü, SGK bildirgesi, resmi belge hazırlığı — hepsinde aynı soru var: bu TC kimlik numaraları doğru mu? Bir yanlış hane bile bildirgeyi geçersiz kılabilir. Bu yazıda TC kimlik doğrulama algoritmasının nasıl çalıştığını, Excel'de nasıl uygulayabileceğinizi ve büyük listelerde ne yapacağınızı adım adım anlatıyoruz.
TC Kimlik Numarası Algoritması Nasıl Çalışır?
TC kimlik numarası 11 haneden oluşur ve ilk hane 0 olamaz. Son iki hane ise matematiksel bir doğrulama algoritmasına göre hesaplanır — yani rastgele girilmiş 11 haneli bir sayı çoğunlukla geçersizdir.
Algoritma şöyle işler:
- 1. hanenin 0 olmadığı kontrol edilir.
- 1, 3, 5, 7, 9. haneler toplanır, 7 ile çarpılır. (Tek haneler toplamı × 7)
- 2, 4, 6, 8. haneler toplamı çıkarılır.
- Sonucun mod 10'u 10. hane ile eşleşmelidir.
- İlk 10 hanenin toplamının mod 10'u 11. hane ile eşleşmelidir.
Yani TC kimlik numarası, son iki hanesi bir checksum olan 11 haneli bir yapıdır. Bu nedenle tek bir hane hatası bile doğrulamadan geçmez.
Excel'de Manuel Doğrulama
Tek bir TC'yi doğrulamak için Excel formülleriyle algoritmayı yeniden üretebilirsiniz. Ana fonksiyonlar MID(), LEFT(), MOD() ve SUMPRODUCT()'tır.
Ancak bu formüller — özellikle 500+ satırda — tabloyu yavaşlatır, uzundur ve bakımı zordur. Excel'i algoritma motoru gibi kullanmak, işi en zor yoldan yapmaktır.
Toplu Doğrulama Nasıl Yapılır?
Listede birkaç yüz satır varsa VBA makrosu iş görür — döngüyle her satırı tek tek algoritmadan geçirebilirsiniz. Ancak binlerce satırda hem yazım hem hata ayıklama zahmeti artar.
Böyle durumlarda çoğunlukla ayrı bir araç devreye girer. Araç şunları yapmalıdır:
- Baştaki sıfırları korumak
- Boşluk ve noktalama karakterlerini otomatik temizlemek
- 11 haneden kısa/uzun kayıtları ayrı işaretlemek
- Geçerli, geçersiz ve eksik olanları net şekilde ayırmak
Vexra ile Otomatik TC Kimlik Doğrulama
Vexra, TC kimlik doğrulamayı üç adımda yapar:
- Excel dosyasını sürükle-bırak ile açın.
- Temizleme panelinden TC Kimlik Doğrulama kuralını seçin.
- Çalıştır'a basın — her satır algoritmadan geçer ve yeni bir sütunda Geçerli / Geçersiz / Eksik olarak işaretlenir.
Baştaki sıfırlar korunur. Boşluklar ve noktalamalar otomatik temizlenir. 11 haneden kısa/uzun kayıtlar ayrı raporlanır. Sonuçlar aynı dosyanın yeni bir kopyasına yazılır — orijinal dosyanız değişmez.
TC kimlik doğrulamayı 100 satıra kadar ücretsiz deneyin.
Vexra'yı Ücretsiz İndir →Sık Karşılaşılan Hatalar
| Sorun | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Baştaki sıfır kayboluyor | Hücre biçimi Sayı | Metin biçimine çevir |
| Bazı kayıtlar 'geçersiz' | Baş/sonda gizli boşluk | TRIM() veya otomatik temizle |
| 10 haneli eski kayıtlar | Eski nüfus cüzdan bilgisi | Güncel T.C. numarasıyla değiştir |
Sonuç
TC kimlik doğrulama, tek bir satır için Excel formülüyle yapılabilir ama büyük listelerde hızla zaman kaybına döner. Bordro, SGK veya resmi belge hazırlığı gibi durumlarda toplu ve güvenilir bir doğrulama, saatleri dakikaya indirir.